કચ્છના ગોલ્ડ સ્કેમ્સના તાર છેક અમેરિકા સુધી જોડાયા
કચ્છના કૌભાંડોમાં વપરાતી મોડસ ઓપરેન્ડી હવે વૈશ્વિક મની લોન્ડરિંગ અને ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ સિન્ડિકેટનો હિસ્સો બની
સસ્તા સોનાની લાલચ આપી કરોડો પડાવતી ગેંગની વૈશ્વિક મોડસ ઓપરેન્ડીનો પર્દાફાશ : સોશિયલ મીડિયાના દુરુપયોગથી લઈને વિદેશી નાગરિકોને નિશાન બનાવવા સુધીનાં કિસ્સા ઉજાગર
ભુજ - કચ્છઉદયઃ સરહદી જિલ્લા કચ્છમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી સાયબર અને નાણાકીય છેતરપિંડીના ગુનાઓમાં ચિંતાજનક ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સ્થાનિક કટોતીબાજો અને આંતરરાજ્ય ગુનાહિત સિન્ડિકેટ દ્વારા હવે બજાર ભાવ કરતાં અત્યંત સસ્તા દરે સોનું પૂરું પાડવાની લોભામણી લાલચ આપીને નિર્દોષ વેપારીઓને શિકાર બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. પશ્ચિમ અને પૂર્વ કચ્છ પોલીસ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા શ્રેણીબદ્ધ ઓપરેશન્સમાં ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે કે, આ સ્થાનિક કૌભાંડોમાં વપરાતી મોડસ ઓપરેન્ડી હવે માત્ર ગુજરાત પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ તે વૈશ્વિક મની લોન્ડરિંગ અને ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ નેટવર્કનો એક મોટો હિસ્સો બની ગઈ છે. સોશિયલ મીડિયાના દુરુપયોગથી લઈને વિદેશી નાગરિકોને નિશાન બનાવવા સુધી વિસ્તરેલા આ આર્થિક સામ્રાજ્યનો પર્દાફાશ કરવા પોલીસે હવે કમર કસી છે. આ અંગે પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર સરહદી જિલ્લા કચ્છમાં છેલ્લા આશરે એકાદ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન સાયબરઅને નાણાકીય છેતરપિંડીની ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓમાં ચિંતાજનક પરિવર્તન આવ્યું છે. ખાસ કરીને, સ્થાનિક ગુનેગારો દ્વારા જિલ્લા બહારના તેમજ અન્ય રાજ્યોના સંપન્ન નાગરિકો અને વેપારીઓને લક્ષ્ય બનાવી, બજાર ભાવ કરતાં અત્યંત સસ્તા દરે સોનું પૂરું પાડવાની લાલચ આપી લાખો રૂપિયા પડાવી લેવાના અનેક ગંભીર બનાવો પ્રકાશમાં આવ્યા છે. સોના પ્રત્યેની પરંપરાગત આર્થિક અને સામાજિક આસ્થા તેમજ ટૂંકા સમયમાં મોટો નફો કમાવવાની ભોગ બનનાર વ્યક્તિઓની નબળાઈનો ગેરલાભ ઉઠાવીને સંગઠિત આંતરરાજ્ય ગુનાહિત સિન્ડિકેટ કાર્યરત થઈ છે. પશ્ચિમ કચ્છ અને પૂર્વ કચ્છ પોલીસ વિભાગ દ્વારા તાજેતરમાં હાથ ધરવામાં આવેલી શ્રેણીબદ્ધ ત્વરિત કાનૂની કાર્યવાહીઓ અને દરોડા દરમિયાન આ ભેજાબાજોની અત્યંત સુનિયોજિત તકનીકી અને ભૌતિક ગુનાહિત કાર્યપદ્ધતિ (મોડસ ઓપરેન્ડી) નો પર્દાફાશ કરવામાં આવ્યો હતો.આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ પ્રકારના ગોલ્ડ સ્કેમ્સના મૂળિયાં હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુધી લંબાયા છે, જ્યાં ગુજરાત અને કચ્છ સ્થિત સૂત્રધારોના આદેશથી વરિષ્ઠ અમેરિકન નાગરિકોને નિશાન બનાવવામાં આવે છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના ઇન્ડિયાના, ઇલિનોઇસ અને વિસ્કોન્સિન રાજ્યોમાં ૧૫ જેટલા વરિષ્ઠ નાગરિકોને નિશાન બનાવી ૩ મિલિયન અમેરિકન ડોલર (આશરે ૨૮ કરોડ રૂપિયા) નું સોનું પડાવી લેવાના કૌભાંડમાં કુરિયર તરીકે કામ કરતી ૩૦ વર્ષીય ગુજરાતી ગ્રીન કાર્ડ ધારક મહિલાની એફબીઆઈ દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તેણી યુએસ માર્શલ હોવાનો ઢોંગ કરીને ડોલર ૫૦૦,૦૦૦ ના સોનાના સિક્કા લેવા પહોંચી ત્યારે પકડાઈ હતી. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ સમગ્ર કૌભાંડનું સંચાન ગુજરાતમાં વસતા તેના એક સંબંધી અને નજીકના હેન્ડલર્સ દ્વારા ટેલિફોનિક સૂચનાઓ આપીને કરવામાં આવતું હતું. આ બાબત સાબિત કરે છે કે કચ્છના સ્થાનિક કૌભાંડોમાં વપરાતી મોડસ ઓપરેન્ડી હવે વૈશ્વિક સ્તરના મની લોન્ડરિંગ અને ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ સિન્ડિકેટનો હિસ્સો બની ગઈ છે.નોધનીય છે કે, કચ્છમાં કાર્યરત ગુનાહિત ટોળકીઓ સ્થાનિક કક્ષાએ ગુનો આચરવાને બદલે જાણી જોઈને અન્ય જિલ્લા અથવા અન્ય રાજ્યોના રહેવાસીઓને પોતાના શિકાર તરીકે પસંદ કરે છે. તપાસ અધિકારીઓના વિશ્લેષણ મુજબ, આ ભૌગોલિક વ્યૂહરચના પાછળ મુખ્યત્વે સ્થાનિક પોલીસ પકડથી બચવાનો અને ભોગ બનનાર માટે કાનૂની ન્યાય મેળવવાની પ્રક્રિયાને જટિલ બનાવવાનો ઈરાદો રહેલો હોય છે. રાજસ્થાનના એક ઝવેરી સાથે બનેલી આશરે દોઢ વર્ષ જૂની અને તાજેતરમાં ઉકેલાયેલી ઘટના આ વ્યૂહરચનાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. ભુજના બે સ્થાનિક આરોપીઓ અલ્તાફ હુસૈન જત અને હાજી વલીમમદ કકલ દ્વારા આ રાજસ્થાની વેપારીને બજાર ભાવથી ૧૦% ઓછા દરે સોનાના બિસ્કિટ આપવાનો વાયદો કરવામાં આવ્યો હતો. વેપારીનો પૂર્ણ વિશ્વાસ જીતવા માટે તેને વિશેષ રૂપે ભુજ ખાતે બોલાવી, ટોળકીના વડા સમાન એક ‘અંકલ’ સાથે વ્યક્તિગત બેઠક કરાવીને અસલી સોનાનું બિસ્કિટ ચકાસણી માટે બતાવવામાં આવ્યું હતું. આ વ્યવસ્થિત જાળમાં ફસાઈને વેપારીએ આંગડિયા વ્યવહાર મારફતે ટુકડે-ટુકડે કુલ રૂ. ૬૧ લાખની મોટી રકમ આરોપીઓને સોંપી દીધી હતી. રકમ મળતા જ આરોપીઓ પલાયન થઈ ગયા હતા, જે બાદ પશ્ચિમ કચ્છ લોકલ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે ઊંડી તપાસ આદરી બંને આરોપીઓને ઝડપી પાડી તેમની પાસેથી રૂ. ૫૨ લાખની અભૂતોપૂર્વ રોકડ રકમ રિકવર કરી હતી. આ રોકડ જપ્તી પશ્ચિમ કચ્છ પોલીસના ઈતિહાસની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી રોકડ રિકવરી માનવામાં આવે છે.આ જ પ્રકારે આંધ્રપ્રદેશના વેપારી બાલા અચુતકુમાર વેંકટરમણને પણ ઇન્સ્ટાગ્રામ પરના બનાવટી એકાઉન્ટ ‘પ્રેમજી પટેલ’ મારફતે સંપર્ક કરી ભુજ બોલાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં સુનીલ અને પોતાને સરકારી ઉચ્ચ અધિકારી તરીકે ઓળખાવતા ‘મોટા સાહેબ’ ઉર્ફે સિકંદર જુસબ સોઢા નામના આરોપીઓએ સોનાના અસલી બિસ્કિટ બતાવી, રૂ. ૧,૪૦,૦૦૦ રોકડા અને રૂ. ૨,૬૦,૦૦૦ ઓનલાઈન એમ કુલ રૂ. ૪,૦૦,૦૦૦ મેળવી લીધા હતા. સોદો નક્કી થયા બાદ સોનાની ડિલિવરી લેવાના બહાને વેપારીને હોટલમાં બેસાડી દઈ આરોપીઓ ફોન બંધ કરીને ફરાર થઈ ગયા હતા. આ ગુનાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે અન્ય રાજ્યના ગ્રાહકો પ્રવાસ કરીને કચ્છ આવતા હોવાથી તેઓ સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અને ભાષાથી અજાણ હોય છે, જે ગુનેગારો માટે સાનુકૂળ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરે છે.આંતરરાજ્ય જોડાણોની કડી વડોદરા અને દિલ્હીના વેપારી સાથે બનેલી રૂ. ૭૨ લાખની છેતરપિંડીમાં પણ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. વડોદરાના તાંદલજા વિસ્તારના મુખ્ય સૂત્રધાર ઇલિયાસ ઉર્ફે વિક્કી પઠાન અને ભુજના અલીમહંમદ સોઢા ઉર્ફે હાજી નામના સ્મગલરે દિલ્હીના વેપારીને ૧૦૦ ગ્રામ સોનાનું બિસ્કિટ બજાર કિંમતથી ઓછી કિંમતે પધરાવવાની લાલચ આપીને ભુજ બોલાવ્યો હતો. નાણાકીય લેવડદેવડ દરમિયાન આરોપીઓએ વેપારીને એરગન જેવું હથિયાર બતાવી બળજબરીપૂર્વક ધમકી આપી મોટી રકમ પડાવી લીધી હતી.
...................
ગુપ્ત ધન અને જમીન ખોદકામનો ભ્રમ
ભુજ - કચ્છઉદય : ગુનાહિત નેટવર્કની બીજી મહત્વની કડી ગ્રામીણ અને ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા કચ્છ જિલ્લાના ભૌગોલિક વારસાનો ગેરલાભ ઉઠાવે છે. આરોપીઓ બહારના જિલ્લાના શિકારને એવો વિશ્વાસ અપાવે છે કે તેમના ખેતરમાં અથવા ભુજ નજીક ચાલી રહેલા કોઈ બાંધકામ કે ખોદકામ દરમિયાન અતિ પ્રાચીન સોનાના સિક્કા અથવા તો સોનાની ભારે ઈંટોનો ઘડો જમીનમાંથી અનાયાસે મળી આવ્યો છે. સુરતના એક લેબર કોન્ટ્રાક્ટર ધર્મેશ રમણીને આ જ પ્રકારે વિશ્વાસમાં લઈ આરોપી મહેશ હમરિયા તોમરે અસલી સોનાના નાના ટુકડાનું સેમ્પલ આપી વિશ્વાસ સંપાદિત કર્યો હતો. ત્યારબાદ ભુજના ખોદકામમાંથી મળેલા ૧ કિલો સોનાના બિસ્કિટ આપવાના બહાને રૂ. ૯,૦૦,૦૦૦ પડાવી લીધા હતા, જે પાછળથી પિત્તળના નકલી બિસ્કિટ સાબિત થયા હતા. આરોપી આ ગુનો આચરીને ૯ વર્ષ સુધી ફરાર રહ્યો હતો, જેને છેવટે સુરત ક્રાઈમ બ્રાન્ચે મધ્યપ્રદેશના અલીરાજપુર જિલ્લામાંથી મજૂરી કામ કરતા ઝડપી પાડ્યો હતો.
..................
મનોવૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ અને ભવિષ્યની સુરક્ષા દિશા-નિર્દેશો
ભુજ - કચ્છઉદય : આ કૌભાંડો પાછળનું સામાજિક-આર્થિક અને માનસિક પાસું સમજવું અનિવાર્ય છે. સોનું હંમેશાથી ભારતીય મધ્યમ વર્ગ અને વ્યાપારીઓ માટે આર્થિક સુરક્ષાનું સૌથી મોટું સાધન રહ્યું છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સોશિયલ મીડિયા પર બજાર કિંમતથી ૧૫% ઓછી કિંમતે અસલી સોનું મળવાની જાહેરાત જુએ છે, ત્યારે તેનો આર્થિક લોભ તેની સામાન્ય તર્કશક્તિ પર હાવી થઈ જાય છે. ગુનેગારો આ મનોવૈજ્ઞાનિક નબળાઈનો કુશળતાપૂર્વક ઉપયોગ કરી પીડિતોને એવો અહેસાસ કરાવે છે કે તેઓ એક અત્યંત ગુપ્ત અને અત્યંત નફાકારક સોદો કરી રહ્યા છે. સ્થાનિક પોલીસ અને સાયબર નિષ્ણાતો દ્વારા આંતરરાજ્ય વેપારીઓ અને સામાન્ય નાગરિકોને સાવચેત રાખવા માટે સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે.
પ્રથમતઃ, સરકારી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબ સોનાના ભાવો સોનાના સત્તાવાર બજારો અને સરકારી એસોસિએશન્સ દ્વારા નક્કી થાય છે. કોઈપણ સત્તાવાર ચેનલ ક્યારેય પણ સામાન્ય વ્યક્તિને બજાર ભાવ કરતાં મોટું ડિસ્કાઉન્ટ આપી શકતી નથી. આવા કોઈપણ દાવાઓને પ્રથમ દૃષ્ટિએ જ શંકાસ્પદ માની તેનાથી સંપૂર્ણ દૂર રહેવું જોઈએ. બીજી મહત્ત્વની બાબત એ છે કે જમીનમાં દટાયેલું "ગુપ્ત ધન" કે ખોદકામ દરમિયાન અનાયાસે મળેલી સોનાની ઈંટો સસ્તા ભાવે આપવાના તમામ પ્રલોભનો તદ્દન બનાવટી હોય છે. આવા વ્યવહારોમાં સામેલ થવું એ કાનૂની દૃષ્ટિએ પણ ગુનો બને છે. તૃતીય સ્તરે, સામાજિક માધ્યમો પર ચલણી નોટોના બંડલો દર્શાવીને પૈસા બમણા કરવાની અથવા સસ્તા સોનાના ઓર્ડર લેવાની જાહેરાતો આપતી પ્રોફાઈલ્સની સચ્ચાઈ ચકાસ્યા વિના ક્યારેય પણ કોઈ અજાણ્યા નાગરિક સાથે રોકડ કે ઓનલાઈન આર્થિક વ્યવહારો કરવા નહીં. કોઈપણ શંકાસ્પદ વ્યવહાર જણાયે તાત્કાલિક સાયબર હેલ્પલાઈન કે સ્થાનિક પોલીસ તંત્રનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે. છેવટે, આ આંતરરાજ્ય ગુનાહિત નેટવર્કને તોડવા માટે પડોશી રાજ્યોની કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે માહિતીનું આદાનપ્રદાન વધારવું, સોશિયલ મીડિયા મોનિટરિંગ કડક કરવું અને નાગરિકોમાં નાણાકીય સાક્ષરતાનો વ્યાપ વધારવો એ જ લાંબા ગાળાનો અને સૌથી અસરકારક ઉકેલ સાબિત થશે. કચ્છ જિલ્લાના સરહદી અને અંતરિયાળ વિસ્તારોના ભૌગોલિક સ્થાનનો લાભ ઉઠાવીને બહારના જિલ્લા અને અન્ય રાજ્યોના સંપન્ન લોકો સાથે આચરાતી સસ્તા સોનાની છેતરપિંડી એ એક સુવ્યવસ્થિત આર્થિક અને સાયબર અપરાધ છે. ડિજિટલ માધ્યમો અને ભૌતિક ધાકધમકીના સમન્વયથી ચાલતા આ ગુનાહિત માળખાને નાબૂદ કરવા માટે કડક પોલીસ એક્શનની સાથે-સાથે વ્યાપક લોકજાગૃતિ જ શ્રેષ્ઠ કવચ પૂરું પાડી શકે તેમ છે.

Comments